0

به اعتقاد بسیاری از فیلسوفان سابقه بحث از رابطه دین واخلاق به قدمت خود فلسفه است. اما افلاطون با طرح گفتگوی سقراط با اوثیفرون شکل جدی تری به آن داد. بحث از رابطه دین واخلاق درمیان مسلمانان به عنوان یکی از مسایل مهم کلامی مورد مداقه بوده و به پیامدهای اخلاقی آن کم تر پرداخته اند. اما رابطه دین واخلاق در اشکال مختلفی متصور است که در این نوشتار به حصر عقلی سه گونه«تباین دین از اخلاق»، «تقابل دین با اخلاق»و«تعامل دین و اخلاق» سنجیده و در این میان ضمن تایید تعامل دین واخلاق، چگونگی و جهت این رابطه ارزیابی می گردد. درامتداد این بحث برای تبیین وابستگی اخلاق به دین، از میان گونه های مختلف وابستگی اخلاق به دین، وابستگی«معنا شناختی»، «وجودشناختی»، «معرفت شناختی»و«روان شناختی» اخلاق به دین را می سنجیم. درحقیقت گونه سنجی رابطه دین واخلاق با رویکرد علمی-پژوهشی، ما را به این نتیجه می رساند که اخلاق زاییده حقیقی ترین منبعی است که همه خیرات، مصالح و سعادات از آن ناشی می شوند و آن«دین»است.

هدف پژوهش حاضر بررسی مؤلفه های کارآمدی نظام ولایی در منظومه فکری حضرت آیت­ الله خامنه ای یا تأکید بر فطرت انسان ها است. پرسش اصلی مقاله حاضر آن است که مؤلفه ­های کارآمدی نظام ولایی در منظومه فکری حضرت آیت الله خامنه­ ای چیست و آیا این مؤلفه ها با فطرت انسان­ ها سازگاری دارد؟ همچنین پژوهش حاضر بر این فرضیه استوار است که شکل گیری و پایه ریزی انقلاب اسلامی و همچنین اندیشه های حضرت ایشان بر مبنای اعتقادات و باورهای دینی و فطری بوده بدیهی است این مؤلفه ها و شاخص ها هم بر مبنای الگوی اسلامی استوار است. روش پژوهش توصیفی - تحلیلی بوده و نتایج نشان داد ازآنجاکه ابتناء نظام جمهوری اسلامی بر  نظریه حکومت اسلامی در عصر غیبت و بر پایه مردم سالاری دینی بوده  بر اساس این نظریه،  مشروعیت نظام مردم سالاری دینی  بر سه اصل صلاحیت­ های دینی؛  رضایت و انتخاب مردم استوار است برای رسیدن به اهداف، باید در مرحله نظر و عمل به عنوان یک نظام کارآمد تلقی شود؛ لذا در منظومه فکری رهبری انقلاب اسلامی نیز اصل کارآمدی از جایگاه ویژه ای برخوردار است.

بازخوانی اشعار ارزشمند رودکی، گامی موثر در آشنایی با لایه های ناپیدای اندیشه این شاعر بزرگ پارسی گوی و همعصران وی خواهد بود. تلاش در بازشناختن کهن باورهای دینی دیوان او که بطرزی استادانه و با بیانی در نهایت شیوایی در قالب ابیاتی دلنشین آمده اند ما را یاری خواهد کرد تا آگاهی بیشتری از میزان باورمندی جامعه زمان شاعر به دست آوریم. مراد از کهن باورها، اعتقاداتی است که در زمان وی بدون تغییر یا تحت تاثیر دین اسلام با اندکی تفاوت، ماندگار شده اند. این باورها را میتوان در دو دسته ماورایی و غیرماورایی جای داد بخش نخست شامل یادکرد قدسیان و پیام آوران الهی، کتب آسمانی و ادیان الهی خواهد بود ودر بخش دیگر زمانها و مکانهای قدسی و رفتارهای دینی مورد بررسی قرار خواهد گرفت. در این نوشتار به نقاط اشتراک برخی از باورهای مورد نظر در میان سایر اقوام و ملل نیز توجه شده است.

بعد از تعاریف نظری سرمایه اجتماعی بوسیله بعضی از دانشمندان و صاحب نظران به این نکته تاکید شده است که نه تنها مفاهیم سرمایه اجتماعی در مکتب اسلام ساری و جاری بوده است بلکه به معنای واقعی کلمه عوامل مولفه آن از قبیل سرمایه فرهنگی، سرمایه اقتصادی، گروه گرایی، اعتماد، همبستگی و... چیزهایی نیست که مکتب اسلام به آن ها توصیه نکرده باشد.در این راستا با استناد به منابع اسلامی و مأخذ دیگر به این نتیجه رسیده ایم که ضمن استفاده بهینه از راهکارهای اصولی و تجارب اندیشمندان دیگر اگر به احکام اسلامی به دقت عمل شود، هم به تولید و هم حفظ سرمایه اجتماعی پرداخته می شود و از انقلاب اسلامی ایران به عنوان نمونه بارزی از سرمایه عظیم اجتماعی یادشده است که با استفاده از آموزه های اصیل مکتب اسلام همه آنچه را که بعنوان اجزا و عوامل مثبت سرمایه اجتماعی از آن ها یاد می شود، با حفظ ارزش های والای انسانی بکار می گیرد.پس با احترام به همه واضعان و اندیشمندان نظریه سرمایه اجتماعی با استفاده از مفاهیم علمی آن ها نباید از آنچه خود داشته ایم غافل باشیم، چون هر وارداتی بدنبال خود فرهنگی را می آورد که اگر بومی نشود و با فرهنگ جامعه تطبیق نیابد مشکلاتی را ببار خواهد آورد.